Yeraltı Suları ve Doğal Kaynaklar Nelerdir Vikipedi Kısaca

Yeraltı Su Kaynakları nelerdir Kaça Ayrılır?

Yeraltı Su Kaynaklar kaynakları hakkında kısa bilgiler. Yer altı Suyu nedir? Yağış olarak yeryüzüne düşen veya yeryüzünde yer alan suların, yerçekimi tesiriyle zeminin dibine sızıp, orada birikmesiyle meydana gelen sulardır. Yer altı suyunun oluşabilmesi için yeme içme ve depolanma koşullarının müsait olması icap eder. Yer altı suyunun beslenmesini tesir eden en mühim faktör yağışlardır. Depolama koşulları ise satıhın eğimine, nebat örtüsüne ve satıhın geçirimlik hususiyetine bağlıdır. Bol yağışlı ve tabanı geçirimli taşlardan meydana gelen yerlerde bölge altı suyu çoktur. Az yağış çevre, eğimi çok ve geçirimsiz zeminlerde ise, bölge altı suyunun oluşumu zor olsa gerek. Kum, çakıl, kumtaşı konglomera, kalker, volkanik tüfler, alüvyonlar, geçirimli zeminleri meydana getirir. Bu nedenle alüvyal ovalar ve karstik yöreler alan altı suyu açısından varlıklı alanlardır. Kil, marn, şist, granit benzer taşlar ise geçirimsizdir. Yer altı suyu meydana gelişini önüne geçer. Yeraltında biriken sular zemin suyu, artezyen ve karstik yeraltı suyu olarak yer alır.

Taban Suyu: Altta geçirimsiz bir katman ile sınırlandırılan, geçirimli katman içerisindeki sulardır. Bu sular ekseri satıha yakındır. Marmara Bölgesi’ndeki ovalar, Ege Bölgesi’ndeki depresyon ovaları, Muş, Erzurum ve Pasinler ovalarındaki alan altı suları bu gruba girer.

Artezyen: Bu cins sular basınçlı yeraltı sularıdır. İki geçirimsiz katman boşluğundaki geçirimli katman içerisinde yer alan sulardır. Tekne biçimli ovalar ve vadi tabanlarında bu cins sular yer almaktadır. İç Küçük Asya Bölgesi artezyen suları açısından zengindir.

Karstik Yeraltı Suyu: Karstik yörelerdeki kalın kalker tabakalar boşluğundaki çatlak ve boşluklarda biriken bölge altı sularıdır. En mühim yapısı birbirinden hür zemin suları oluşturmasıdır. Karstik alanların geniş bölge kapladığı Akdeniz Bölgesi karstik yeraltı suları açısından zengindir.

Kaynak

Yeraltı sularının spontane yeryüzüne çıkmış olduğu yere kaynak denir. Türkiye’de kaynaklara pınar, eşme, bulak ve göze benzer isimler da verilir. Kaynaklar, bölge altı suyunun bulunuş desenine, satıha çıkmış olduğu yere ve suların sıcaklığına göre gruplandırılabilir. Sularının sıcaklığına göre kaynaklar, sıcak ve soğuk su kaynakları olarak 2 gruba ayrılır :

Karstik Şekiller

Yağışlar ve bölge altı suları, kalker, jips, kayatuzu, dolomit benzer eriyebilen, kırılmış ve çatlakların oldukça olduğu kayaların bulunmuş olduğu bölgelerde, kimyevi aşınıma sebep olurlar. Kimyasal aşınım sonucunda meydana gelen şekillere karstik biçimler denir. Yağışların ve yeraltı sularının meydana getirdiği karstik aşınım yöntemlerinin aşınım yöntemlerinin büyüklükleri değişkendir.

Karstik aşınım yöntemleri şunlardır:

Lapya: Kalkerli yamaçlarda yağmur ve kar sularının cevresi eriterek açtıkları minik oluklardır. Oluşan çukurluklar keskin sırtlarda yan yana sıralandığından yüzey pürüzlüdür. Büyüklükleri birkaç santimetre ile birkaç metre içerisinde değişmiş olur.

Dolin: Kalker platolar üstünde gözlemlenen, oval şekilli menzile çukurluklarıdır. Genellikle derinlikleri yetersiz, genişlikleri çoktur. Türkiye’de bilhassa Toroslar’da dolinler sıklıkla ortaya çıkar. Halk içerisinde kokurdan, koyak, tencere benzer isimler verilir. Dolinler oluşum şekillerine göre 2 gruba ayrılır :

Erime Dolini: Kalker yüzeyler üstünde, yağış sularının eritmesiyle meydana gelen karstik şekildir. Erime dolinlerinin zemininde yüzey sularının derine isabetli sozdığı çatlak ve delikler yer alır. Dolin tabanlarında erimeden geriye kalan killi materyalin birikmesiyle meydana gelen terra rossa toprakları yer alır.

Çökme Dolini: Yeraltında yer alan mağara sistemlerinin tavanlarının incelerek çökmesi ile meydana gelen karstik şekillerdir. Çökme dolinleri, derinliklerinin çok oluşu, yamaçlarının eğimli oluşu ve tabanlarındaki iri bloklar vaziyetinde nesneler yer alması sebebiyle menzile dolinlerinden basitçe ayırtedilirler.

Uvala: Genişleyip, derinleşen dolinlerin birleşmesiyle meydana gelen, dolinlerden daha fazla büyük çukurluklardır. Uvaların karmakarışık şekle sahip olması ve tabanlarındaki erimeden geriye kalan kalker çıkıntıları dolinlerden basitçe ayırtedilmesini mümkün kılar.

Obruk: Baca yada kuyu biçiminde, keskin köşeli, derin çukurluklara obruk denir. Derinliği 250-300 m’yi bulabilen obrukların bazılarının zemininde göl yer alır. Bilgiozetim.com Türkiye’de İç Küçük Asya’nun güneyinde ve Toroslar’da sıklıkla obruklar ortaya çıkar. İçel’deki Cennet-Cehennem mağaraları ve Konya’daki Kızören obruğu vatanımızdaki en estetik örneklerdir.

Polye: Karstik yörelerdeki genişliği birkaç kilometre olan, uzunluğu 20-30 kilometreyi kabul eden, ayrıca geçebilen ova görünümlü büyük karstik çukurlara polye denir. Türkiye’de bilhassa Toroslar’da polyeler yaygındır. Örneğin; Akdeniz Bölgesi’ndeki Ketsel, Elmalı ve Akseki ovası birer polyedir.

Mağara: Kalkerli arazilerde çatlaklar süresince yeraltına sızan suların meydana getirdiği büyük boşluklara mağara denir. Damlataş, Narlıkuyu, Düden, İnsuyu, Kızılin mağaraları en ünlüleridir.

Düden: Kalkerli arazide menzile ile meydana gelen daire biçimli kapalı çukurluklara düden denir. Düdenler alan altı sularını iç içe bağlayan kanallardır. Düdenlere toplumda su çıkan, su batan benzer isimler da verilir.

Kör(Çıkmaz) Vadi: Karstik yörelerdeki akarsular bir düdende kaybolarak akışını yeraltında devam eder. Bu akarsuların yeryüzünde daimilik göstermeyen vadilerine kör(çıkmaz) vadi denir.

Karstik Birikim Şekilleri

Kimyasal stok yöntemleri, kalsiyum karbonatça varlıklı suların içerisindeki karbondioksit gazının uçması ve kalsiyum oksidin(kirecin) tortulanmasıyla kaynaklanır. Karstik stok yöntemleri sarkıt, dikit ve travertendir.

Sarkıt-Dikit: Kalsiyum karbonatça varlıklı suların mağara tavanından sızarak içerisindeki kirecin tavanda artması ile sarkıtlar, damlayarak zemininde çoğalması ile dikitler kaynaklanır. Karstik alanlardaki mağaralarda gözlemlenen bu şekillerin en estetik örnekleri Damlataş Mağarası’nda yer almaktadır.

Traverten: Genellikle sıcak su kaynaklarının yakınında ve kalsiyum karbonatlı suların yayılarak akmış olduğu yerlerde, kirecin çökelmesi ile meydana gelen basamaklardır. En estetik örnekleri Denizli-Pamukkale’dedir.

Yeraltı Suları Nasıl Oluşur Video Anlatım izle

Doğa Kaynaklar Nelerdir Anlatım Vikipedi

Akarsu Nedir Anlatım Vikipedi


EmoticonEmoticon